* Dökülen hücreler mikroskobik olarak incelenerek (eksfoliyatif sitoloji, pap-test,smear) kanser öncüsü hastalık düzeyinde yakalanıp tedavi edilebilir
* Kanser gelişiminde HPV ( insan siğil virüsü ) etkisi çok belirgindir. Bu yüzden HPV aşıları hem korunma hem de kanser tedavisinde umut vermektedir
* HPV’ nin cinsel yolla bulaşan bir özelliği olması serviks kanserinin de önlenmesinde cinsel davranışların düzenlenmesi, tek eşlilik ve prezervatif kullanımı gibi bir takım sosyo – kültürel önlemleri öne çıkarmaktadır.
* Son 40 yılda pap-test taramaları sayesinde gelişmiş ülkelerde rahim ağzı kanserinden ölümler % 90 oranında azalmıştır.

Rahim ağzı kanserinin ortalama görülme yaşı 52’ dir. Araştırmalar kanserden 10-15 yıl önce kanser öncüsü hastalıkların sık görüldüğünü göstermektedir. Rahim ağzı kanserinin en önemli nedenlerinden biri olan HPV enfeksiyonları ve siğiller ise daha genç (30 yaş civarında) kadınlarda görülmektedir.

Belirtiler

Tüm kanserlerde olduğu gibi belirtiler ortaya çıktıktan sonra, genellikle hastalık basit tedavilerle düzelme sınırlarını aşmıştır. Genellikle kanser oluşmadan yıllar öncesinde bazı öncül hastalık aşamasında yakalanıp kolayca tedavi edilebilen rahim ağzı (serviks) kanserinde, belirtisiz olan bu dönemin tespiti daha önemlidir.

En klasik belirti tüm kadın cinsel organ kanserlerinde olduğu gibi vajinal kanamadır. Cinsel ilişkiden sonra ortaya çıkan kanamaların rahim ağzı kanserinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı gösterilmelidir.

Diğer önemli belirti klasik olarak et suyu şeklinde akıntıdır. Ancak kanlı bir akıntı olmasa da her türlü uzun süreli akıntı rahim ağzı, rahim, tüp ve vajina kanseri açısından araştırılmalıdır.

Neden Olabilecek veya Risk Faktörleri

Başlıca risk faktörü HPV’dir. HPV insanda değişik dokularda yerleşerek genellikle örtücü zarlar ve deride siğillere neden olur. Rahim ağzı kanseri olan hemen tüm hastalarda özel laboratuar yöntemleri ile HPV DNA’sı gösterilebilirken, HPV DNA’sı taşıyan veya siğil geçiren hastaların ancak küçük bir kısmında kanser görülmektedir. HPV 100 kadar farklı DNA tipine ayrılır ve bunlardan DNA tip 16-18 en çok kansere yol açan tiplerdir. Deride görülen diğer siğillerde genellikle HPV DNA tip 1-5 sorumlu olup bu tiplerin kansere yol açması zayıf bir olasılıktır.

Sigara kullanımı, yerel olarak bağışıklık sistemini zayıflatması nedeniyle rahim ağzı kanserlerine neden olabilen bir risk faktörüdür. Bunun tek başına direkt bir etki olmayıp, HPV ‘ye direncin azalması sonucu kanser geliştiğini öne sürenler vardır.

Son zamanlarda diğer bazı cinsel yolla bulaşan hastalıkların kanser gelişimini kolaylaştırıcı rol oynadığını bildiren araştırma sonuçları artmaktadır. Kısaca;

* Cinsel ilişkiye erken başlama
* HPV enfeksiyonları ve genital siğiller
* Sigara
* Çok eşlilik

başlıca risk faktörleri olarak özetlenebilir.

Kanser Öncüsü Hastalık

Rahim ağzı kanserlerinin ortaya çıkmasından uzun süre önce örtücü zarların içerisinde sınırlanmış, kendiliğinden iyileşebilen bir takım hastalıklar tanımlanmıştır. Bunlar hiçbir bulgu ve belirti vermeyen, sadece pap-test, kolposkopi ve parça alınarak tanı konulan hastalıklardır. Hafif (LGSIL) veya ağır (HGSIL) hücresel bozukluklar gösterebilirler. Uygun tanı yöntemlerini kullanarak (kolposkopi, biopsi) hastaların bu aşamada tespiti hayati önem taşımaktadır.

Tarama

Kadın vücudunda, tarama yapılabilen, erken aşamada veya oluşmadan önce tespit edilebilen başlıca kanser rahim ağzı kanseridir. Bu tarama yöntemi, yaklaşık 70 yıldır bilinen sitolojik taramadır (pap-test, serviko-vaginal smear). Sitolojik tarama 1934 yılında Papanicoloau (bu yüzden pap-test olarak anılmaktadır) ve Babes tarafından ortaya atılmıştır.

Bu işlem, vajina ve rahim ağzından dökülen hücrelerin bir lam üzerine sürülüp ( ülkemizde bu yüzden akıntı veya sürüntü tetkiki olarak da tanımlanmaktadır ), boyanarak , mikroskop altında incelenmesidir. Böylece daha ortaya çıkmadan, kansere dönüşebilecek hücreler tespit edilip, doku örneği alınarak kanser öncüsü hastalık veya rahim ağzı kanseri çok erken aşamada tespit edilebilir.

Bu aşamada hastalar, basit, ucuz yöntemlerle ve çok yüksek başarı şansı ile tedavi edilebilirler. Sürüntü alınması (pap-test) jinekolojik muayene sırasında çok kısa bir süre alan ve ağrısız, kadının hiç fark etmeyeceği bir işlemdir.

Son 40 yılda gelişmiş ülkelerde, düzenli olarak sitolojik tarama yapılması sonucu, rahim ağzı kanserinden ölüm oranı %90 azalmıştır. Taramada temel olan, yakınması olsun veya olmasın, her kadının pap-test yaptırmasıdır. Çünkü bu yöntem yakınmaları olan, rahim ağzı kanserinden şüphelenilen kadınlarda uygulanan bir tanı yöntemi değildir.

Herhangi bir sağlık kurumunda en ücra sağlık ocaklarında bile alınabilen sürüntüler, bir patoloji kliniğine gönderilip (kargo, posta) burada anormal hücreler araştırılabilir. Anormal hücreler tespit edilirse, hasta ayrıntılı araştırmalar yapılabilen bir merkeze gönderilebilir. Yani tarama yapmak her koşulda mümkün olabilir. Yeni sitolojik örnek toplama ve boyama yöntemleri bulunsa da, herkesin taranması ve sürüntüde anormal hücre görülenlerin tanı için araştırılması kavramı değişmemiştir. Her ülke kendi sağlık politikalarını belirleyip uygun bir tarama programı belirlemelidir. Ülkemizde halen herkesin kabul ettiği bir tarama programı yoktur. Tarama sıklığı ve taramaya başlama yaşı açısından bazı risk faktörleri ve koşullar aşağıda sıralanmıştır. Yüksek Riskli Grup:

* HPV enfeksiyonu (cinsel organlarda siğilleri halen veya geçmişte olmuş olması
* Çok eşlilik (kadın ve/veya eşi)
* Sigara
* Erken yaşlarda cinsel ilişkiye başlama(20 yaştan önce)

Düşük Riskli Grup:

* Tek eşlilik
* Bekarlık

Düşük risk grubunda ilk cinsel ilişkiden sonra pap-test yapılır ve her yıl test tekrarlanır. 2-3 kez pap-test normal olarak bulunursa en az 65 yaşına kadar 2-3 yıl aralarla pap-test yapılmaya devam edilmelidir.

Yüksek riskli grupta tarama için her yıl pap-test yapılmalıdır. Kadınların 65 yaşından sonra da taramaya devam etmeleri halinde rahim ağzı kanserinden ölüm oranları %60 kadar daha azalmaktadır.

Tarama sonuçları anormal bulunan hastalar jinekoloğun önerileri doğrultusunda hafif derecede hücresel anormallikler için tekrarlayan pap-test yaptırabilirler. Hafif veya ağır hücresel anormallikler tespit edilen hastalar direkt olarak kolposkopi denilen bir mikroskopla muayene ve gerekirse parça alınmak (biopsi) için bir kolposkopi kliniğine gönderilebilirler. Böylece kesin tanı ve gerekirse uygun tedavi planlanır.

Tedavi

* Cerrahi
* Radyoterapi (Işın)
* İlaç tedavisinden (kemoterapi) oluşur.

Erken kanserlerde çok özel durumlarda (genç ve çocuk isteği olan hastada) küçük operasyonlar yapılabilir. Ancak çok fazla komşu organlara yayılmamış hastalıkta cerrahi tedavi ile rahim ve etrafındaki bağlar, tüpler, yumurtalıklar, vajinanın üst kısmı ve karından bir kısım lenf bezeleri çıkarılır. Cerrahiden sonra veya önce komşu organ yayılmaları tespit edilirse hastaya cerrahiyi takiben veya cerrahi işlem yapılmadan radyoterapi uygulanır. İlaç tedavisinin yeri az olup bu konuda yeni çalışma ve araştırmalar sürmektedir.

5 yıl sağ yaşama şansı evrelere göre değişmekte olup erken dönemde %90’larda iken hastalık ilerlemiş, lenf bezelerine yayılım olmuşsa %15-20’lere kadar düşer

Kaynak: kadinsagligi.com

Doktora Başvuru Zamanı

Gebe kalmadan ortalama 3 ay önce hekime gitmelisiniz. Bu muayenede vaginal smear, servikal kültür ve bazı kan testleri yapılabilir. Bu kan testleri ile Rubella, Hepatit-B, Toxoplasma ve Su Çiçeği gibi aşıyla korunulabilen hastalıkları geçirip geçirmediğiniz tespit edilebilir. Eğer bunlara karşı bağışıklığınız yoksa aşı yapılabilir. Bazı aşılar canlı virüs içerdiğinden (özellikle rubella- kızamıkcık-) aşıdan sonra 3 ay gebelik ertelenmelidir. Bu sırada doğumsal bazı sakatlıkların (nöral tüp defektleri) önlenmesi için folik asit ve çinko alınabilir.

Genetik Hastalıklar

Gebelik öncesi danışmada doktor ilk randevuda sizde ve ailenizde kalıtımsal bazı hastalıkları sorgulayacaktır. Eğer böyle bir hastalık söz konusu ise genetik danışma almalısınız. Eğer eşinizle aynı hastalığa sahipseniz IVF ile gebelik ve bu sırada embiriyoların genetik açıdan incelenmesi konusunu hekiminize danışmalısınız.

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH)

Seksüel temasla geçen hastalıklar doğurganlığı etkilemiş olabilir. Bu tür bir hastalık geçirip geçirmediğiniz hekim tarafından bilinmelidir. Cinsel yolla bulaşabilen pek çok hastalık anne ve anne karnındaki bebeği olumsuz etkileyebilir. Frengi, AİDS, Hepatit B gibi hastalıklar çocuk açısından ciddi riskler oluşturabilecek CYBH ‘dır. Anne adaylarının tümünün bu hastalıklar açısından taranması ideal bir yaklaşım olmakla beraber genel olarak ekonomik ve sosyal nedenlerle mümkün olmamaktadır. Uygun koşullarda veya şüpheli durumlarda mutlaka kan testleri yapılarak karar verilmelidir. CYBH’a mikoplazma, herpes, gonore, HPV enfeksiyonları da eklenebilir. Bu hastalıklardan birisi tespit edilirse uygun tedavi ve çocuğa yönelik koruma önlemleri belirlenir.

Prenatal Vitamin Desteği ve İyi Diyet

Gebelik öncesi prenatal vitamin desteği, özellikle günlük 400 mgr folik asit alınması, beyin-omurilik sistemindeki sakatlıkları azaltır. Gebelik öncesi ve gebelikte vitamin alınmasına ek olarak diyet ayarlanmalıdır. Kansızlık varsa uygun tedavi yapıldıktan sonra gebelik önerilmelidir. Vejeteryan bir anne adayında ise Vitamin B-12 ve D desteği önem kazanmaktadır.

Fitness ve Diyet

Gebelikte ciddi kilo verme diyetleri yapılmamalıdır. Temel olarak gebelikte et, süt, yumurta, taze sebze ve meyveler tüketilmelidir. Bu içerik kişilere göre özelleştirilebilir. Kadınlarda ağırlığın ideal kilodan %15 oranında daha az olması yumurtlamayı zorlaştırabilir. Gebelikte, bulantı ve kusmalarla da kayıplar artabileceğinden çocuğun gelişimi bozulabilir. Bu yüzden kadınlar gebelik öncesi ideal kilolarına kavuşmak için sağlıklı diyet ve spor yapabilirler.

Dengeli beslenmenin yanı sıra gebelik öncesi ve gebelik sırasında yapılan egzersizler daha kolay doğum yapmanızı sağlayabilir. Gebelik öncesi ve sırasında doktora danışarak mümkünse profesyonel bir gözetim altında egzersizler yapılabilir. Gebelikte nefes nefese kalmamak şartıyla bilinçli egzersiz sürdürülebilir. Vücut ısısı artmadan, nefes taşmadan yapılan, mesafesi gebe tarafından belirlenen yürüyüşler her gebeye önerilebilir. Dalma, atlama, ata binme, kayak gibi sporlar önerilmez. Çünkü gebenin eklemlerinde hormonların (relaksin ve progesteron) oluşturduğu gevşeme, ödem ve gebeliğin yükü nedeniyle incinmeler daha kolay olabilir. Gebelik sırasında egzersiz yapılırken yeterli beslenme ve hidrasyona (su alımı) devam edilmeli ve aşırı ısıdan kaçınılmalıdır. Vücut ısısı, dolayısıyla rahim içi ısısı, dönme, burgu ve diğer yoğun egzersizlerde ve kalabalık spor salonlarında daha çok artabilir. Mümkünse havalandırılabilen, sakin bir salonda ve uygun giysilerle spor yapılmalıdır.

Kadın gebe kaldığı zaman çevre ve alışkanlıklar daha çok önem kazanır. Toxoplazmadan korunmak için çiğ etle yemek hazırlarken mutlak eldiven kullanmalısınız. Ayrıca piknikte veya kedi olan bir ortamda sık sık ellerinizi yıkamalısınız. Nasıl pişirildiği hakkında bilgi sahibi olmadığınız etli yemeklerden (özellikle “fast food”) uzak durmalısınız. Önceden biliniyorsa asbest tozu, kurşun, radyasyona maruz kalmaktan kaçınmalısınız.

Kötü Alışkanlıklar

Eğer alkol, sigara veya ilaç bağımlığınız varsa gebe kalmadan önce bunlardan kurtulmalısınız. Tek başınıza bu alışkanlıklardan kurtulmayı başaramazsanız, profesyonel yardım için uygun merkezlere başvurmaktan kaçınmayınız.

Kaynak: kadinsagligi.com

Doğrusunu söylemek gerekirse kadınların selüliti neden bu kadar ciddiye aldıklarını anlamak kolay değil. Bunun iki nedeni var: Birincisi, selülit bir hastalık değil. Herhangi bir hastalık sonucunda da ortaya çıkmıyor. İkincisi, ağrısı yok, sızısı yok. Yaşam kalitesini ruhsal takıntılara yol açması dışında etkilemiyor. Ama eğer kadınlar selüliti ciddi bir problem saymaya devam edecek olurlarsa işimiz gerçekten zor.

Kozmetik Problemi

Selülitten herkes şikayetçi mi? Değil. Selüliti bir “dişilik özelliği” gibi görenler bile var. Onlara göre selülit, kıvrımlı ve özel estetik yapısı, yumuşak ve pürüzsüz cilt, sakalsız-bıyıksız yüz kadar kadınsal bir özellik. Ve yine onlara göre sorun bu kadınsı özelliklerin biraz fazlaca ön plana çıkmasıdır. Bazıları moral olsun diye yazmıyorum, selülitli kadınların cinsel yönden daha çekici ve başarılı olduklarını bile düşünüyor. Farklı düşünenler olabilir ama çoğunluk – köylüsü, kentlisi, işçisi, emeklisi fark etmiyor selüliti kozmetik bir problem olarak kabul ediyor. Modern güzellik anlayışında selülite yer yok. “Kadın dediğin selülitsiz olmalı” diye düşünenlerin sayısı daha çok.

Selülit vücudun değişik yerlerinde ama özellikle kalça, basen ve bacaklarda ortaya çıkan portakal kabuğuna andırır cilt değişimleridir. Portakal kabuğu görüntüsünün yoğunluğuna göre hafif, orta ya da ağır selülit probleminden bahsedilir.

Soya Çekimde Etkili

Selülitin oluşumunda genetik, metabolik ve hormonal faktörler veya dolaşım bozuklukları etkili olabiliyor. Beslenme yanlışlarının (özellikle sık sık alınıp verilen kiloların), hareketsiz bir yaşam tarzının da etkisi var. Kadın vücudunun bir özelliği olan su toplama veya su tutma sorununu da suçlayanlar var. Dolaşım bozukluğu arttıkça o bölgelerde varisler de ortaya çıkabiliyor. Doğum kontrol hapı kullananlarda, hipotroidi, yani tiroit bezi tembelliği olanlarda, kabızlık problemi ile boğuşanlarda selülite yakalanma riski artıyor. Selülit oluşumunda soya çekimin de etkisi var. Selülitli bir anneniz varsa sizde de görülme ihtimali yüksek. Bir bakıma çoğu kadın annesi gibi yaşlanıyor. Vücudunda meydana gelen yaşlılık değişimlerini genlerle annesinden alıyor, “Annesine bak, kızını al” deyişi belki de bir ölçüde doğru.

Selülit, her 10 kadından 9’unda “takıntı sorunu” haline gelmiş durumda.

Selülit bize göre bir hastalık değil, ama bazı uzmanlar ağır selülit olgularını hastalık olarak kabul ediyor ve “hidro-lipodistrofi” adını veriyor.

Selülitin oluşumunda genetik, metabolik ve hormonal faktörler, dolaşım bozuklukları, beslenme yanlışlıkları etkili olabiliyor.

Selülit oluşumunda soya çekimin de etkisi var. Selülitli bir anneniz varsa sizde de görülme ihtimali yüksek.

Tedavisi Yok Ama Kontrolü Mümkün

Selülitin tedavisi yok ama azaltıcı önlemler ve yöntemler çok. Sebebi “selülit pazarı”nın büyüklüğü. Ne var ki bütün yöntemlerin karşısında “etkili olduğu kuşkulu” ibaresini koymak gerekiyor. Ne mezoterapinin, LPG’nin ya da başka masaj aletlerinin ne de “soya enjeksiyonları” veya “lipoliz” adı verilen girişimlerin selülit tedavisinde dişe dokunur bir faydası yok. Selülitin tedavisi yok ama kontrol altına alınması (az da olsa) olanaklı. Bunun içim yaşam tarzınızı değiştirmeyi ve sık sık yaptığınız bazı hatalardan vazgeçmeyi göze almanız gerekiyor. Ayrıca fazla kilolarınızı vermeniz, iyi bir aktivite planı oluşturmanız da şart. Hormon desteklerini (eğer çok gerekmiyorsa) kullanmamanız öneriliyor. Su tutan bir vücudunuz varsa tuzu azaltmayı deneyebilirsiniz.

Diyetle Yetinmeyin Egzersiz Yapmak Şart

Yazımızın girişinde belirttik, bir kez daha hatırlatalım: Kilo problemi selülite yakalanma riskini yükseltiyor ama zayıf kadınlarda bile selülit görülebiliyor. Kilo kaybı selüliti tedavi etmiyor ama düzenli egzersiz selülitin en etkili ilacı gibi görülüyor. Özellikle tempolu yürüme ve yüzmenin, iyi planlanmış diğer aerobik egzersizlerin kesinlikle faydası var.

Selülit bir kilo problemi midir? Hayır. Bir kez daha hatırlatalım, kilo verseniz de selülitlerinizden kurtulamayabilirsiniz. Hatta yukarıda belirttiğimiz gibi zayıflayınca cildiniz gevşediğinden selülitiniz daha da belirginleşebilir. Zayıflamak selüliti engellemez ama kilo almak kesinlikle azdırır! Siz yine de selülit sorununuz varsa sağlıklı bir kiloya inmeye çalışın. Kilo kaybının selülit sorununuza çözüm olmasını istiyorsanız sadece diyetle yetinmeyip, düzenli egzersiz yapın.

Prof. Dr. Osman Müftüoğlu

Kaynak: kadinolmak.com